Trước năm 1975, ngành thuốc lá Việt Nam còn phân tán và nhỏ lẻ, chịu ảnh hưởng lớn từ các yếu tố lịch sử và chính trị. Các cơ sở sản xuất thuốc lá chủ yếu tập trung ở các thành phố lớn, hoạt động với quy mô hạn chế và công nghệ lạc hậu. Sản phẩm thuốc lá thời kỳ này chưa có thương hiệu mạnh, chủ yếu phục vụ nhu cầu tiêu dùng nội địa.
Sản xuất và phân phối thuốc lá vinataba thời kỳ này chưa hình thành do thương hiệu chưa ra đời. Tuy nhiên, những viên gạch đầu tiên cho ngành công nghiệp thuốc lá đã được đặt nền móng.
Ở miền Bắc, sau năm 1954, một số nhà máy thuốc lá được thành lập với sự hỗ trợ của nhà nước, đánh dấu bước khởi đầu cho ngành công nghiệp thuốc lá có tổ chức. Các nhà máy này đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp sản phẩm thuốc lá cho thị trường miền Bắc, đồng thời góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.
Một số nhà máy thuốc lá tiêu biểu thời kỳ này bao gồm:
Những nhà máy này không chỉ sản xuất thuốc lá mà còn đào tạo đội ngũ công nhân lành nghề, tạo tiền đề cho sự phát triển của ngành trong tương lai.
Năm 1985, Nghị định 108/HĐBT của Hội đồng Bộ trưởng (nay là Chính phủ) ra đời, đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong quá trình phát triển của ngành thuốc lá Việt Nam. Nghị định này quy định việc thành lập Liên hiệp các Xí nghiệp Thuốc lá Việt Nam, nhằm thống nhất quản lý và điều hành hoạt động sản xuất kinh doanh của các đơn vị trong ngành. Sự ra đời của Liên hiệp là một tất yếu khách quan, đáp ứng yêu cầu phát triển của nền kinh tế đất nước trong giai đoạn đổi mới.
Liên hiệp các Xí nghiệp Thuốc lá Việt Nam được thành lập với mục tiêu chính là:
Mục tiêu này tạo điều kiện để thuốc lá vinataba sau này hình thành và phát triển mạnh mẽ.
Trong giai đoạn đầu hoạt động, Liên hiệp các Xí nghiệp Thuốc lá Việt Nam gặp không ít khó khăn, thách thức:
Tuy nhiên, với sự nỗ lực và quyết tâm cao độ, Liên hiệp đã từng bước vượt qua khó khăn, đạt được những thành tựu đáng khích lệ. Liên hiệp đã tập trung đầu tư đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm, mở rộng thị trường tiêu thụ, đồng thời chú trọng đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Chính nhờ những nỗ lực này, Liên hiệp đã tạo dựng được nền tảng vững chắc cho sự phát triển của ngành thuốc lá Việt Nam trong giai đoạn tiếp theo.
Trên cơ sở những thành công và kinh nghiệm tích lũy được từ giai đoạn Liên hiệp, năm 1992, Tổng Công ty Thuốc lá Việt Nam (Vinataba) được thành lập theo Quyết định số 423/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Sự ra đời của Vinataba đánh dấu bước phát triển mới của ngành thuốc lá Việt Nam, chuyển từ mô hình liên hiệp sang mô hình tổng công ty nhà nước. Mô hình hoạt động của Vinataba được tổ chức theo hướng tập trung, thống nhất, chuyên môn hóa, với mục tiêu nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh và sức cạnh tranh trên thị trường.
Vinataba đã thực hiện nhiều đổi mới trong công tác quản lý, từ quản lý theo kế hoạch hóa tập trung sang quản lý theo cơ chế thị trường. Công ty đã áp dụng các hệ thống quản lý chất lượng tiên tiến, nâng cao năng lực quản trị doanh nghiệp, đồng thời chú trọng xây dựng và phát triển thương hiệu. Bên cạnh đó, Vinataba cũng tích cực mở rộng hợp tác quốc tế với các tập đoàn thuốc lá hàng đầu thế giới, nhằm tiếp thu công nghệ mới, nâng cao trình độ sản xuất và mở rộng thị trường xuất khẩu. Sự ra đời và phát triển của thuốc lá vinataba là một minh chứng cho sự thành công trong giai đoạn này.
Sau hơn 30 năm xây dựng và phát triển, Vinataba đã trở thành một thương hiệu quốc gia, có uy tín và tầm ảnh hưởng lớn trong ngành thuốc lá Việt Nam. Các sản phẩm thuốc lá vinataba được người tiêu dùng trong nước và quốc tế tin dùng, góp phần quan trọng vào nguồn thu ngân sách nhà nước và giải quyết việc làm cho hàng ngàn lao động. Vinataba không chỉ là một doanh nghiệp sản xuất kinh doanh, mà còn là một biểu tượng của ngành thuốc lá Việt Nam.
Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, Vinataba xác định phát triển bền vững là mục tiêu chiến lược. Công ty chú trọng đầu tư vào công nghệ mới, nâng cao chất lượng sản phẩm, bảo vệ môi trường và thực hiện trách nhiệm xã hội. Vinataba cũng đẩy mạnh nghiên cứu và phát triển các sản phẩm thuốc lá mới, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng. Định hướng phát triển của Vinataba không chỉ là tăng trưởng kinh tế, mà còn là đóng góp vào sự phát triển chung của xã hội và đất nước.
Thuốc lá Bến Tre là một phần quan trọng trong lịch sử và sự đa dạng của ngành thuốc lá Việt Nam. Mặc dù không thuộc trực tiếp Vinataba, các sản phẩm thuốc lá từ Bến Tre đóng góp vào sự phong phú của thị trường và thể hiện nét đặc trưng vùng miền trong sản xuất thuốc lá.
Trong những năm trở lại đây, Thuốc lá Bến Tre đã là một cái tên nổi bật trong bản đồ xuất khẩu của Tổng công ty Thuốc lá Việt Nam với sản lượng xuất khẩu tăng trưởng đều hàng năm. Bên cạnh đó, sản lượng tiêu thụ tại nội địa cũng dần ổn định tại thị trường miền Tây. Năm 2022, toàn bộ các chỉ tiêu, kế hoạch SXKD của Công ty đều đạt và vượt so với kế hoạch, tạo bước phát triển bền vững cho Công ty trong giai đoạn tới.
